Một cầu thủ trẻ ra mắt V-League ở tuổi mười tám thường được kể như câu chuyện một đêm thành danh. Thật ra, phía sau là gần mười năm tập luyện, học văn hóa và chờ đợi.
Với các gia đình có con mê bóng đá, hiểu con đường từ học viện lên đội một là điều nên làm trước khi quyết định cho con theo nghiệp. Con đường này dài, nhiều ngã rẽ, và chỉ một phần nhỏ đi được tới đích.
Học viện: nơi bắt đầu từ rất sớm
Ở Việt Nam, nhiều câu lạc bộ chuyên nghiệp có hệ thống đào tạo trẻ riêng. Song song với lò của từng đội, còn có những trung tâm chuyên đào tạo như Học viện Hoàng Anh Gia Lai JMG, thành lập năm 2007 với sự hợp tác của học viện JMG từ châu Âu, hay Quỹ Đầu tư và Phát triển Tài năng Bóng đá Việt Nam, thường được biết tới với tên PVF.
Mô hình thường gặp là tuyển chọn từ tuổi nhỏ, rồi cho học viên vừa tập luyện vừa học văn hóa trong nhiều năm. Các em sống tập trung, sinh hoạt theo lịch cố định, thi đấu ở các giải năng khiếu và giải trẻ theo lứa tuổi.
Lứa cầu thủ đầu tiên của Học viện Hoàng Anh Gia Lai JMG ra mắt V-League năm 2015. Họ đã tập cùng nhau từ khi còn là học sinh, và câu chuyện ấy làm nhiều phụ huynh bắt đầu để ý tới đào tạo trẻ bài bản.
Những nấc thang trước V-League
Từ học viện tới V-League không phải là một bước. Đó là cả một chuỗi.
Các giải trẻ quốc gia theo lứa tuổi như U19, U21 là nơi cầu thủ được thử thách với đối thủ cùng trình độ. Một số em được đôn lên tập cùng đội một, ngồi dự bị, rồi mới có những phút ra sân đầu tiên. Có em được cho đội ở giải Hạng Nhất mượn để có thời gian thi đấu thật.
Mỗi nấc đều sàng lọc. Khắt khe. Có cầu thủ nổi bật ở giải trẻ nhưng không theo kịp nhịp độ của bóng đá người lớn. Có người phát triển muộn, mãi tới đầu những năm hai mươi tuổi mới thật sự bứt lên.
Một mốc ít được nhắc tới là bản hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên. Với nhiều học viên, đó là lúc các em lần đầu có thu nhập từ bóng đá, có người đại diện, phải tự lo nhiều thứ mà trước đó học viện lo hộ. Gia đình nên đọc kỹ điều khoản, hỏi rõ thời hạn và quyền lợi khi được cho mượn. Đây là giấy tờ ràng buộc nhiều năm, không nên ký vội chỉ vì vui.
Kiên nhẫn là điều quan trọng nhất ở giai đoạn này. Với cả cầu thủ lẫn gia đình.
Chuyện học văn hóa
Đây là điểm mà phụ huynh thường lo nhất, và cũng là điểm nên hỏi kỹ nhất khi tìm hiểu một học viện.
Phần lớn học viên sẽ không trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Đó là thực tế. Ở nền bóng đá nào cũng vậy. Vì vậy, việc các em có được học văn hóa đầy đủ, có bằng cấp để tiếp tục học lên hoặc chuyển nghề, là một tiêu chí cần xem xét nghiêm túc.
Một học viện tốt thường có kế hoạch rõ cho cả hai việc: tập bóng và học chữ. Nó cũng nên có người hướng dẫn tâm lý, vì áp lực cạnh tranh ở tuổi mười mấy không nhỏ. Các em phải đối mặt với chuyện bị loại, chấn thương, xa nhà từ rất sớm.
Phụ huynh có thể hỏi học viện về lịch học, tỷ lệ học viên tiếp tục học sau khi rời đào tạo, và cách họ hỗ trợ những em không được giữ lại. Câu trả lời nói lên nhiều điều. Hãy nghe kỹ.
Theo dõi một cầu thủ trẻ lên đội một
Khi một cầu thủ trẻ bắt đầu có tên trong đội hình V-League, người nhà và người hâm mộ thường muốn biết các em được ra sân bao nhiêu, đội đang đá với ai.
Cách đơn giản là theo dõi lịch đấu và kết quả của đội mỗi vòng. Nhiều gia đình tra nhanh giờ đá và tỷ số trên kqbd, rồi đợi xem trực tiếp hoặc xem lại.
Muốn hiểu bối cảnh mà cầu thủ trẻ đang thi đấu, bảng xếp hạng là thứ nên xem tiếp. Một đội đang đua vô địch thường ít mạo hiểm với người trẻ hơn một đội ở giữa bảng. Trang https://kqbd-hn.cymru/viet-nam/v-league/ có bảng xếp hạng, lịch thi đấu và kết quả V-League để đối chiếu vị trí của đội qua từng vòng.
Số phút ra sân sau một mùa, chứ không phải một trận, mới là chỉ số đáng tin.
Điều cần nhớ
Đào tạo trẻ là con đường dài. Kết quả không đến ngay. Một cầu thủ ra mắt V-League là thành quả của cả học viện, gia đình và chính bản thân em đó qua nhiều năm.
Với phụ huynh, điều nên giữ trong đầu là con mình trước hết là một đứa trẻ đang lớn. Bóng đá có thể là nghề, cũng có thể chỉ là một giai đoạn đẹp. Chuẩn bị cho cả hai khả năng là cách tốt để đồng hành cùng con trên con đường ấy.

